Oorlogsmisdaden - EDM-2013

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Oorlogsmisdaden

Maatschappij

   'What's in a name?' Volgens Shakespeare maakt het niet uit, hoe je iets noemt. Maar de Nederlandse regeringen dachten daar heel anders over. Onze nationale geschiedschrijver Lou de Jong moest het woord 'oorlogsmisdaden' veranderen in 'excessen'. Oorlogsmisdaden worden immers alleen door tegenstanders gepleegd, eigen legers veroorzaken hoogstens 'collateral damage'. Het wordt tijd dit vaak misbruikte begrip eens tegen het licht te houden.

  Formeel is oorlogsmisdaad een misdrijf, in het kader van oorlogvoering gepleegd, meer specifiek een daad in strijd met internationale verdragen, waaronder het 'oorlogsrecht'. Aangezien doden en verminken tot de essentie van oorlogsvoering behoort, is nadere omschrijving nodig. Kort gezegd is alleen het martelen en doden van krijgsgevangenen en 'non-combattanten' misdadig.
Maar wie zijn dat?

  Sinds het begrip: 'Totale oorlog' gemeengoed werd, zijn er eigenlijk geen 'onschuldige burgers' meer. Bombardementen op woonwijken zijn effectief gebleken om de nederlaag van een zwakke partij te bespoedigen (Rotterdam, Belgrado). Maar als de overmacht minder groot is, heeft dergelijke 'terreur' een averechts effect (Londen, Coventry). De brand-bombardementen op Duitse steden, waarbij soms meer dan 10.000 meest vrouwen en kinderen in één nacht omkwamen waren bewust bedoeld om de wil tot vechten van het volk te ontmoedigen. Een bombardement op Tokyo kostte 80.000 doden. Het mocht niet baten, daar moest het ultieme terreurwapen, de atoombom, aan te pas komen. Als dit alles geen oorlogsmisdaad was, wat dan wel?

 Nog altijd uitgaand van de idee, dat oorlog een (weliswaar ruw) spel is met regels, is ook het gebruik van wapens die 'indiscriminate' doden, zoals 'massavernietigingswapens' (WMD) een oorlogsmisdaad. Eigenlijk horen landmijnen (echt terreurwapen) daar ook toe, maar hoewel hun strategisch nut m.i. nooit bewezen is maken grote landen als de USA en Turkije er graag gebruik van. Tot de spelregels behoort ook, dat oorlogen fatsoenlijk worden aangekondigd ('verklaard') en beëindigd met een vredesverdrag. Maar omdat het verrassingselement voor de uitkomst van de strijd zo belangrijk is, wordt dat meestal aan de verliezende partij overgelaten (Nederland 'verklaarde zich op 10 Mei 1940 in oorlog met Duitsland')

  Overigens ken ik geen oorlog, waarin gevangenen niet
gemarteld en gedood werden. Maar er is nog een veel ernstiger aspect. Het 'oorlogsrecht' gaat er van uit, dat er tussen twee staten, met geordende legers, wordt gestreden. Dat is steeds minder vaak het geval. De strijd gaat vaak tegen bevolkingsgroepen die tegen een heerser in opstand komen, na zich al of niet 'eenzijdig'(!) onafhankelijk te hebben verklaard.  Dan worden die strijders, die vaak niet maar soms wel geüniformeerd zijn, 'struikrovers', 'peloppers', 'terroristen' genoemd.     .   Zij vallen onder geen enkel recht (volgens sommigen zelfs niet onder 'mensenrecht'). Voorbeelden: De 'sale guerre' in Algerije, de 'politionele acties' in 'ons Indië', de Koerdische PKK, de militaire 'missies'  in Afghanistan. Soms kunnen het 'burgeroorlogen' worden genoemd, die zoals bekend wreder zijn dan alle andere.

  Laten we het maar toegeven: De termen oorlogsrecht en oorlogsmisdaad worden gebruikt om oorlogen een schijn van fatsoen te geven. Geen enkele partij is van plan of in staat zich er aan te houden. Oorlog brengt het slechtste in de mens naar boven' (uitspraak van een generaal). Dus òf: begin er niet aan, wordt pacifist, of: houd jezelf (en anderen) niet voor de gek, en geef toe dat je met een oorlog de poorten van de Hel open zet.

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu