Nieuw Bijbel Vertaling - EDM-2013

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Nieuw Bijbel Vertaling

Godsdienst
In 1626 begonnen werd begonnen aan de vertaling van de Bijbel uit de oorspronkelijke teksten (Hebreeuws, Aramees en Grieks). De synode van Dordrecht had daar al in 1618 opdracht toe gegeven, maar de Staten Generaal stemde toen pas in met het betalen van de kosten (2500 gulden!). Er werkten 3 'translateurs' aan het Oude en 3 aan het Nieuwe Testament. Zij kregen de volgende instructie mee: 1) Dat zij altijd zorgvuldig blijven bij de oorspronkelijke tekst en aan de wijze van spreken van de oorspronkelijke talen vasthouden, zo veel als de duidelijkheid en eigenschap van de Nederlandse sprake dat kan toelaten. 2) Dat zij, om een betekenis die in de tekst niet ten volle tot uitdrukking is gebracht, te doen uitkomen, niet méér woorden gebruiken dan strikt noodzakelijk. . Reeds 10 jaar later was het enorme werk (met kanttekeningen!) gereed. Met gepaste trots citeerde een van hen Horatius: 'Exegi monumentum aere perennius'. (Ik heb een monument opgericht, duurzamer dan brons) Er werden in 20 jaar een half miljoen exemplaren gedrukt en dit monument van de Nederlandse taal zou 3 eeuwen stand houden.
In 1993 werd begonnen aan een 'interconfessionele' Bijbelvertaling. Het hooggestelde doel was om: 'Een vertaling te bieden die een standaardvertaling kan worden voor het hele Nederlandse taalgebied'. Er werkten een slordige 240 deskundigen aan mee. Ik betwijfel sterk, of dit ook zo'n duurzaam monument mag worden genoemd. Wij vergeleken de afgelopen tijd de 'Nieuwe Bijbel Vertaling' (die ik als NBV zal aanduiden) met de vertaling van het Nederlands Bijbel Genootschap, die weliswaar verschilt van de 'Statenvertaling', maar niet, zoals de NBV, een radicale breuk met het verleden was.
De bedoeling van de NBV was, om geleerde woorden te vermijden omdat die moderne mens niet zouden aanspreken. Het is zeer de vraag, of 'plechtige' maar wel duidelijke woorden de lezers afschrikken. Godsdienst is immers meer dan wat al of niet waarschijnlijke verhalen en omvat ook een belangrijke 'rituele' component. Maar goed, de vertalers hebben zich uitgesloofd om zo veel mogelijk woorden, ook als die nog in ons spraakgebruik gangbaar zijn, door andere te vervangen. Maar consequent waren zij niet. Zo werd in Jesaja het woord 'maarschalk', waarmee de Assyrische bevelhebber werd aangeduid, vervangen door 'rabsake'. Hilarisch is die van 1 Samuel 5 vs 6 ev: God sloeg de Filistijnen met builen, waaraan velen stierven. Het is duidelijk dat het om builenpest gaat, wat nog bevestigd wordt door de eis als genoegdoening 5 gouden muizen (ratten) te schenken. Maar in de NBV staat: aambeien! . Daarnaast wemelt het van kleinigheden, je kunt niet zeggen dat ze niet deugen, maar toch hinderen ze omdat er de nodige wijsneuzigheid in doorklinkt.
Een vertaling uit welke taal dan ook, zeker als het een dergelijk religieus geschrift betreft, kan nooit 'neutraal' zijn. Twee bekende theologen, Deurlo en ter Linden, schreven in 2008 een boek 'Het luistert nauw' (later met de titel: 'Niet zo maar zo') waarin zij scherpe kritiek op de NBV geven en concluderen dat zij 'niet geschikt is voor de eredienst'. Zij graven veel dieper dan boven genoemde absurditeiten. Met ruim 200 voorbeelden laten zij zien, dat de vertalers zich niet aan de richtlijnen voor de Statenvertaling hebben gehouden en zelfs niet aan hun eigen doelstelling: 'Brontekstgetrouw en doeltaalgericht'. . Het is verhelderend te lezen hoe veel onschuldig lijkende veranderingen de oorspronkelijke bedoeling geen recht doen. Slechts twee voorbeelden: De NBV vertaalt het Bijbelse woord 'bekering' met 'inkeer', maar dat is wezenlijk anders. Soms lijkt de vertaling wat ideologisch beïnvloed: Zowel Ezechiel als Jeremia kritiseren hen die zeggen: 'Vrede, vrede', maar er is geen vrede. Maar in de NBV staat: 'Alles is naar wens'. Dit klemt temeer als men bedenkt, dat Luthers stelling 92 luidde: Weg dus met al die profeten, die tot de gemeente van Christus zeggen: 'Vrede, vrede' en er is geen vrede.
Dit boek kan gevoeglijk als een nuttig Bijbel commentaar worden gebruikt.
Het is opmerkelijk, dat de NBV zo snel is ingevoerd, schijnbaar zonder veel discussie. Ik heb sterk de indruk, dat het 'religieuze establishment' geen zin had om op serieuze kritiek op de NBV in te gaan, omdat zij daar geen goed antwoord op had. Dit is overigens ook een algemene reflex bij politici als er maatschappelijke kritiek is.

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu