Hoe krijg je een goede arts? - EDM-2013

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Hoe krijg je een goede arts?

Colums

  Na 30 jaar is de idiote loting voor geneeskunde studie afgeschaft, maar terstond was er discussie: hoe selecteer je dan een (toekomstig) goede arts? Dat is een verkeerde vraagstelling.
  De ‘geneesheer’ wordt vanouds op een voetstuk geplaatst, want zo zien wij graag hem/haar aan wie wij ons kostbaarste bezit, gezondheid, toevertrouwen.
De hippocratische eed weerspiegelt dat ideaalbeeld. In het bijzonder wordt hij geacht niet door winstbejag, maar door menslievendheid te worden gemotiveerd.

Gabriel Richet
betoogde, dat een arts niet arm moet zijn, want dan wekt hij de indruk door geldgebrek te worden gedreven, maar ook niet rijk, want dan lijkt hij te hebben geprofiteerd van de ellende van anderen. De werkelijkheid was natuurlijk anders, al valt niet uit te sluiten dat het ‘officium nobile’ toch relatief meer goede mensen aantrok.

 Inmiddels heeft de ontmythologisering ook hier toegeslagen. De witte jas, die niet alleen hygiënisch was maar ook distantie schiep, werd afgezworen. De dokter is een meneer, liever nog Jan of Harry, die in spijkerbroek en coltrui vanachter een computerscherm zijn ‘zorgconsumenten’ te woord staat, soms niet eens meer lichamelijk onderzoekt en recht-voor-zijn-raap 'de waarheid' vertelt.
Toch blijft de behoefte aan het ideaal bestaan.

 Wat wordt van een goede arts verwacht? In de eerste plaats dat hij een goed vakman is. ‘Als het om leven of dood gaat, kan het me niet schelen of een dokter ‘aardig’ is als hij maar technisch goed is’ zei iemand eens. Ik weet ook niet, hoe de oogarts, die mijn kunstlens plaatste, er uit zag, en het kon me ook niet veel schelen.

 Maar in de tweede plaats moet hij ook belangstelling hebben,‘empathie’ tonen, de ‘hele mens’ behandelen. Dat geldt voor alle artsen, maar natuurlijk in het bijzonder voor huisartsen, internisten en algemeen chirurgen. Meer dan 90 % van de patiënten worden beter of overlijden met of zonder ingrijpen van een arts. Als je er alleen op uit bent, mensen te ‘genezen’, moet je geen arts worden.
De helaas vaak gehoorde uitspraak: ‘Ik kan niets meer voor U doen’, verraadt een verkeerde opvatting van het vak.  Een Franse arts heeft zijn taak eens aldus samengevat: ‘Guérir parfois, soulager souvent, consoler toujours’

   Feitelijke kennis wordt getoetst bij het arts examen. Daarna kunnen alleen excessen worden voorkómen. Patiënten tevredenheid is absoluut geen maatstaf, zie de grote toeloop naar notoire oplichters.
 Van tevoren voorspellen, hoe een student zich na 7 of meer jaar zal gedragen is moeilijk. Niet alleen ontbreken de nodige onderzoek technieken, die idee gaat uit van de onjuiste premisse dat sommigen gepredisponeerd zijn een goede of slechte arts te worden. In ieder mens zijn goede en slechte eigenschappen gemengd, en je moet een ‘cultuur’ scheppen waarin de goede eigenschappen meer kans krijgen.

 Bovendien moeten sociale vaardigheden aangeleerd worden. Ook de aardigste, goedwillende artsen kunnen ongewild psychologische fouten maken. Ik herinner mij een hoogleraar die ik wegens zijn ‘menselijk’ optreden zeer bewonderde. Maar de hoofdzuster vertelde mij, dat zij met een kalmeringsdrankje rond moest gaan, als 'professor' visite had gemaakt. Toch was het voorbeeld van de 'leermeester' dat lange tijd de toekomstige houding bepaalde. Soms ook in negatieve zin: zie de 'machocultuur'  die in veel chirurgische afdelingen heerste: Goed, maar ook slecht gedrag kan worden aangeleerd.

 De commercialisering van de gezondheidszorg (een arts moet ‘ondernemer’ worden!) zal er zeker toe bijdragen, dat sommigen met (m.i. ongewenste) motivatie ons vak gaan beoefenen. Maar er zijn meer factoren die het moreel bedreigen. De kortere werktijden en deeltijd banen, maatschappen en overmaat aan specialistische consulten leiden tot ‘gedeelde verantwoordelijkheid’, die in feite geen verantwoordelijkheid is.
  Maar de geneeskunde blijft een prachtig vak en de menselijke natuur is niet maakbaar, dus zullen er altijd goede artsen blijven.


 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu