Het Judaïsme - EDM-2013

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Het Judaïsme

Godsdienst
Het Judaïsme is een van de drie monotheïstische godsdiensten die allen uit dezelfde traditie zijn ontstaan. Als grondslag mag de Tenach (‘Oude Testament’) gelden. Het Judaïsme in zijn huidige vorm is ontwikkeld na de verwoesting van de tempel in 70 v-Chr. dus eigenlijk een vrij jonge godsdienst, ontstaan op zeer oude wortels. Behalve de Tenach is de Talmoed maatgevend, een verzameling (2175 blz) van commentaren en discussies van schriftgeleerden op de Tenach, die ± 400 na Chr. op schrift is gesteld. Bijzonder is, dat deze godsdienst is gebonden aan één ras. Hoe serieus deze ‘bloedband’ is, blijkt uit de regel dat deze lijn door de moeder wordt doorgegeven.

Tussen de tijd dat de Tenach werd opgeschreven (±400 vòór Chr) en Jezus´ optreden is er een duidelijke theologische ontwikkeling geweest.
- In de Tenach is nergens sprake van opstanding van de doden. In Jezus´tijd was dit een strijdpunt. -Het 'Farizeïsme', dat extreme navolging van (rituele) ge- en verboden als voornaamste deugd zag, was dominant. ((Wikipedia: De leer van de Farizeeën komt naar voren in de Talmoed. Men kan stellen dat zij de Joodse godsdienst hebben bewaard.)
- Het monogame huwelijk (polygamie was in de Tenach normaal
- Een concrete verwachting naar een Messias was ontstaan.

Het Judaïsme kent geen algemeen erkende dogma’s. Onder invloed van het christendom werden door Maimonides (geb.1156, ook auteur van het 'Gebed van de arts’) de volgende punten genoemd:
- Er is één God, de Schepper, ondeelbaar, kenner van gedachten en daden
van de mensen.
- Hij beloont het goede en straft het slechte.
- Er zal eens de Messias komen
- Er zal een herleving zijn van de doden op een moment dat het God behaagt

Christendom en Judaisme.
In het Nieuwe Testament wordt het 'wettische' aspect van het Joodse geloof scherp veroordeeld. Schokkend is de felheid, waarmee Jezus zich keert tegen wat toch de essentie van het Judaïsme mag heten:
- De bloedband van het met het Joodse volk wordt gerelativeerd. Johannes de Doper: Beeld U niet in, dat ge kunt zeggen: ‘wij hebben Abraham tot vader, want God kan uit deze stenen Abrahams kinderen verwekken’.
- Jezus stelt duidelijk, dat morele regels boven de starre van 'de Wet' uitgaan, en provoceert ze soms. In de Bergrede worden die punten nader uitgewerkt. ‘Hebt niet alleen Uw broeders, maar ook Uw vijanden lief’. Dit was een geheel nieuw gebod. (Joh.13 vs 34)
- God wil zondaars redden. Dit past niet bij Joodse geloof, dat er nu eenmaal goede en slechte mensen zijn.

Het lijkt mij duidelijk, dat Jezus zich keerde tegen de verwording, die het geloof sinds de teboekstelling van het OT had ondergaan en zoals dat door het religieuze establishment: de Farizeeën en het Sanhedrin, werd beleden, in feite dus 'het Judaïsme'. Geen wonder, dat zij Jezus haatten en ter dood brachten. Uit de Handelingen der Apostelen blijkt, dat de 'zwijgende meerderheid' Jezus niet volgde en dat de machthebbers Zijn volgelingen bleven vervolgen, zodat zij zich 'Christenen' gingen noemen.

Als in het NT over 'de Joden' wordt gesproken, betekent dat niet alle Joden (de meeste christenen waren toen Jood) maar wel de meerderheid en haar leiders, die in het Judaïsme bleven geloven. Daarom kan m.i. het christendom niet een voortzetting van het Judaïsme worden genoemd, maar wel een Vernieuwing van het 'Oude Verbond'.

Het verschil tussen Judaïsme en Christendom wordt door de Joodse psychiater van Praag in zijn boek: 'Joden-haat en Zions-haat' helder verwoord:
1. Voor de Jood is God één, ondeelbaar en niet voorstelbaar. Jezus kan geen Nieuwe Adam, noch Gods zoon, noch de Messias zijn.
2. De Jood kan niet aanvaarden dat Jezus voor onze zonden is gestorven. Ieder mens is verantwoordelijk voor zijn daden. Dat kan niet door ‘plaatsvervangende boete’ worden goedgemaakt.
3. Dat de mens, zoals Paulus betoogt, alleen door liefde voor en geloof in Jezus verlost kan worden en niet door de Thora (wet) is voor de Jood Godslasterlijk.
4 Uiteraard wordt ook de ‘klassieke’ christelijke notie, dat God met Jezus een ‘Nieuw verbond’ heeft aangegaan dat van het Oude Verbond de voortzetting is, met verontwaardiging afgewezen.
Van Praag: 'De demonisering van de Joden werd door Matheus ingeluid, die Jezus een schimprede tegen de Farizeeën ‘in de mond legt'(!), en door Paulus uitgewerkt'.
Rabbijn van de Kamp (ND Oct 2013): 'Wegens een ingrijpend verschil van inzicht over de identiteit van Jezus van Nazareth is de gapende kloof tussen joden- en christendom niet te overbruggen. Laten we trachten elkaar beter te verstaan. Meer zit er momenteel niet in. Van Joodse zijde is er weinig belangstelling voor het gesprek met christenen'.
Tenslotte is het Judaïsme aan één volk (ras) gebonden en is daarom, als enige van de drie monotheïstisch godsdiensten, niet 'missionair'.
Het kan niet worden ontkend, dat de relatie tussen Joodse en Christelijke leiders tot voor kort gekenmerkt werd door wederzijdse afkeer. Die beperkte zich niet tot het theologische verschil, maar groeide uit tot rassenhaat: antisemitisme. De RK kerk vervolgde de Joden en had tot recent een 'gebed tegen de Joden' in haar liturgie, de Oosters-orthodoxe kerk maakten nooit bezwaar tegen de afschuwelijke pogroms en Luther schreef een uiterst anti-semitisch geschrift: 'Über die Juden und ihre Lügen' waarin hij aanspoorde tot geweld. Zelfs de 'Bekennende Kirche' zweeg over Jodenhaat van de nazi's.
------------------------------
Beschouwing Evert. Toen na WO-2 de moderne gruwelen tot de christelijke wereld doordrongen, ontstond een geheel nieuwe dogmatische stroming, een merkwaardig mengsel van theologie en eigentijdse politiek. Dit 'Christelijk Zionisme' is een geloofsovertuiging met fascinatie voor de etnische, geografische en religieuze aspecten van het na-oorlogse Israël. Het komt alleen onder Westerse christenen voor. Zij geloven dat God met de vorming van de staat Israël rechtstreeks in de geschiedenis ingreep.(E: Dit is een moeilijk punt: Had Hij niet eerder kunnen ingrijpen?? Was de Holocaust ook deel van Zijn heilsplan?)

Het 'Centrum voor Israel Studies' wil 'luisteren naar en leren van het Judaïsme', terwijl 'Christenen voor Israël' het duizendjarig rijk verwachten (en dat actief willen bevorderen) waarin de huidige staat Israël een centrale rol speelt. Beiden suggereren dat Christendom en Judaïsme bij elkaar horen en achten christelijke zending (trouwens verboden in Israël) onder Joden overbodig. (zij zijn blijkbaar al christenen maar weten zij het zelf nog niet). Toch blijkt, net als in de door Barbara Tuchman in 'Bible and sword' beschreven episode, dat deze liefde niet wederzijds is.
Hoe dan ook, er heerst nu een 'omgekeerd racisme': Joden zijn, omdat zij tot dat ras behoren, 'beter' dan anderen, althans gelden er voor de daden van de staat Israel andere maatstaven. Daarom behoeft het Joodse volk (waarvan zeker de helft niet gelovig is) het Evangelie blijkbaar niet meer te horen. Het is mij onbegrijpelijk, dat juist in gereformeerde kring, waar men er nooit bezwaar tegen had, elkaar om de kleinste dogmatische verschillen te verketteren, zo velen de kern van het christelijk geloof: 'dat Jezus de Christus is, die door Zijn dood onze zonden verzoent', terstond laten vallen als er met Joden wordt gesproken.

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu