Gezond voedsel bestaat niet - EDM-2013

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

Gezond voedsel bestaat niet

Gezondheid en Ziekte > Algemeen

Als je vandaag een drogist of apotheek binnenkomt, wordt je overweldigd door de hoeveelheid voedingssupplementen. Die zijn niet bedoeld om je te genezen, want je bent gezond (althans dat denk je). Nee, zij zijn om je gezond te houden, nog gezonder te maken, slijtage, aftakeling te voorkomen. Wie zou dat niet willen?

  Gezondheid
is wel de meest primaire  behoefte, onderwerp van verlangens en angsten, kortom emotioneel beladen.  Dus ook bron van veel vooroordelen.  Een vooroordeel is een mening, die niet op feiten berust en langs niet-rationele weg is verkregen. Zij is daarom per definitie moeilijk te ontzenuwen. Een leugen kun je weerleggen met de waarheid, maar tegen emoties werkt dat niet. Vooroordelen hebben dan ook niets met intellect maken. Intelligente mensen klampen er zich vaak extra aan vast, want ze willen niet toegeven dat zij hun verstand even op een zijspoor gezet hebben.

Toch wil ik het wagen, een beroep te doen op het gezond verstand:
“Eet je wel goed, jongen?” vraagt de bezorgde moeder als zoonlief het ouderlijk nest verlaat om zich in die gevaarlijke studentenmaatschappij te begeven. Wat ze bedoelt is:”Eet je wel genoeg?”. Goed eten is in veler conceptie identiek met veel eten. Historisch gezien logisch, want de tijd dat de zorg voor het dagelijks brood voor veel mensen reëel was, ligt nog niet zo ver achter ons.  
  Vandaag zijn er vooral twee soorten ongezonde voeding:  te weinig en te veel.
  Van dat eerste heeft een kwart van de mensheid last, aan het tweede lijdt een snel groeiend  % van onze Westerse welvaartsmaatschappij.  De commercie heeft groot gelijk, als zij op dat laatste inspeelt en de angstige burgers van wat overtollige euro’s ontdoet in ruil voor een illusie. Maar voor wie niet bang is illusies te verliezen, wil ik graag wat nuchtere feiten geven.

 Het menselijk lichaam is een goed lopende, uiterst efficiënte machine. Om die te laten draaien is brandstof nodig : We moeten eten om te leven. Onze voeding bevat die brandstof in de vorm van drie soorten: Koolhydraten, eiwitten en vetten. De onderlinge verhouding maakt niet uit, de meest uiteenlopende diëten voldoen aan die behoefte. Alleen is van eiwit wel een minimum hoeveelheid nodig, want dat dient tevens voor vervanging van lichaamscellen, die regelmatig vernieuwd moeten worden.
  Alles wat we meer tot ons nemen dan wat als brandstof
nodig is, wordt opgeslagen in de vorm van vet. Dat is een nuttige reserve voor tijden van schaarste, maar die komen tegenwoordig zelden voor. Daarentegen heeft die onnatuurlijke overvoeding  wel een schaduwzijde:  Toename van vetzucht, suikerziekte en aderverkalking.

   Dat laatste wordt veroorzaakt door verhoogde bloedvetten, het cholesterol
. Nu kunnen we dat wel verminderen door de samenstelling van onze voeding te veranderen en minder (verzadigd) vet te eten, maar het is niet aangetoond dat dit het schadelijke effect van overvoeding opheft. Als we niet meer eten dan de minimale caloriebehoefte, maakt de samenstelling wellicht niet veel meer uit.  
 Vetzucht is dus de belangrijkste welvaartsziekte. Het succes van de ontelbare boeken en adviezen, met als boodschap: ‘eet U slank’ illustreert de voorkeur tot irrationele benadering van de gezondheidsproblematiek. Credo quia absurdum! (Ik geloof omdat het ongerijmd is)
   Maar behalve brandstof, calorieën dus, moet onze voeding wel nog andere bestanddelen bevatten: Mineralen, vitaminen, en sporenelementen.

  Die mineralen, Natrium, Kalium en Calcium
, zijn nodig voor de opbouw van ons lichaam, dus bij de groei. Later zijn er nog wel kleine hoeveelheden nodig om verlies en slijtage te compenseren, maar als we teveel ervan eten wordt dat niet opgenomen dan wel uitgescheiden.  Dat kan dus geen kwaad, behalve in het geval van Natrium, dwz keukenzout. De abnormaal grote hoeveelheden zout, die vrijwel de hele mensheid tot zich neemt, is de reden dat bij 20% hoge bloeddruk, hypertensie ontstaat, een kwaal die in het dierenrijk niet voorkomt. Dat is dus de enige uitzondering op mijn stelling: zoutrijke voeding is (voor sommigen) wel ongezond. Ik kan hier nu niet nader op in gaan.

  Omstreeks een eeuw geleden werd ontdekt, dat sommige ziektes, ondanks voldoende voedsel, het gevolg waren van tekort aan bepaalde stoffen, waarvan minimale hoeveelheden toch nodig waren om de machine te laten functioneren: een soort smeerolie dus.                     
 De benaming: ‘Vitaminen’ sprak tot de verbeelding, en suggereerde : ‘hoe meer, hoe gezonder’. Maar het was al spoedig duidelijk, dat opname van meer dan nodig was om die ziekten te voorkomen, geen enkel voordeel bracht. Sterker nog, overmaat van vitamines is vaak schadelijk, ook al is er een ruime marge. Maar dat feit past niet in de verlangens van het publiek: ‘Áls het nou toch eens waar was’. Ook artsen zijn er niet immuun voor. Vandaar dat sommige vitamines (natuurlijk in hoge dosering) zijn beproefd bij ziekten waarvoor geen goede therapie bestond.

  Het argument:  ‘Baat het niet, dan schaadt het niet’ is ook precies de reden van het succes van de huidige golf van voedingssupplementen, waartoe ook de later ontdekte sporenelementen behoren, waarvoor hetzelfde geldt als voor vitamines.
 De laatste tijd worden ook veel nieuwe stoffen, die de suggestieve naam ‘bioactief’ dragen, aangeboden. Die zouden o.a. de kans op sommige kankers verminderen.  Al die claims zijn nooit bewezen, maar het tegendeel evenmin. Maar niemand neemt de moeite naar een bewijs te zoeken  Maar dat hoeft ook niet. De mededeling: ‘gezond’ of ‘goed voor…’ is ruim voldoende  Reclame is nauwelijks nodig, zij verkopen zichzelf. Wereldwijd is de omzet zo’n slordige 230 miljard.

 Terug bij onze stelling. Al deze zaken suggereren, dat onze voeding niet gezond genoeg is. Maar gezonde voeding is een fictie, die het alleen goed doet in strips als van ‘Poppye the sailorman’
. Voor een ondervoed kind in Ethiopie is een vette worst erg gezond, maar voor ons is een appel gezonder, niet omdat die vitamine C bevat, want daar hebben we genoeg van, maar om wat die niet bevat, nl overbodige calorieën. De overvoeding waar onze welvaartsmaatschappij  aan lijdt, is niet zozeer gevolg van ongezond voedsel, dan wel van een verstoorde energie-balans tussen verbruik en opname.  Dat werd al een eeuw geleden door een Amerikaanse arts verwoordt:
                            “The wise on exercise depend,
                            God never made His work for man to mend”.   

september 2005



 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu