De CIA - EDM-2013

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

De CIA

Geschiedenis
Inlichtingen diensten zijn per definitie geheim, onttrekken zich aan controle en gebruiken onherroepelijk 'methoden die niet stroken met de gangbare moraal ' zoals de Franse generaal Aussaresses* schreef. Zij zijn daarom ook mikpunt van onbewezen verdachtmakingen. Dat geldt in het bijzonder voor de grootste dienst ter wereld, de Amerikaanse Central Intelligence Agency (CIA).
De CIA werd in 1947 opgericht en is Amerika's voornaamste inlichtingen dienst. Haar budget is geheim (classified), maar zou het afgelopen jaar 14.7 miljard dollar bedragen. Zij rapporteert rechtstreeks aan de regering en kan orders voor 'speciale acties' ontvangen. Een van haar eerste daden was het rekruteren van Duitse nazi's tegen het communisme**. Zij beschikt over een eigen militair apparaat en kan in ruime mate haar eigen agenda bepalen, al is die recentelijk wel ingeperkt. Zij heeft in 80 landen overal ter wereld de politiek intensief trachten te beïnvloeden. Daarnaast heeft de CIA blijkbaar een eigen rechtssysteem, waarop ik hier niet inga.
In het einde van de 20ste eeuw trachtte de USA met behulp van de CIA in vrijwel alle landen van Midden en Zuid Amerika rechtse dictaturen in het zadel te krijgen of te houden en socialistische regeringen ten val te brengen. Meestal lukte dit wel, maar soms werd het een fiasco, zoals in de 'Varkensbaai' op Cuba. . Het zou te ver voeren hierop in te gaan, slechts één minder bekende gebeurtenis: In 1981 kwam de president van Equador, Jaime Roldós, die campagne had gevoerd tegen oliemaatschappijen, bij een vliegtuigongeluk om het leven. Kort daarna gebeurt hetzelfde met de president van Panama, Omar Torrijos die trachtte het Panamakanaal te nationaliseren en de Amerikaanse bases aldaar op te heffen. De oorzaak van die ongelukken met kleine vliegtuigen zonder overlevenden is nooit opgehelderd, maar beiden hebben alle kenmerken van moordaanslagen door de CIA***.
Van de talrijke ingrepen in de wereld werden in 2014 door 'Foreign Affairs' (FA) vier besproken onder de kop: 'What really happened'****: Iran, Congo, Chili en Bangladesh.
Iran. De schrijver van dit artikel, Takeyh neemt afstand van Obama's verklaring dat 'De US een rol speelde bij het omverwerpen van de democratisch gekozen regering van Iran'. . In 1951 nationaliseerde de regering Mossadeq de Angglo-Iranian Oil Company, waarvan de Britse regering de meeste aandelen bezat. Hierop blokkeerde de Engelse marine de Iranese olie transporten. President Truman trachtte hierop te bemiddelen, mede uit angst voor het communisme. Dit stuitte echter af op de intransigente houding van Mossadeq. Toen de economie door die blokkade instortte, kwam er in het land steeds meer kritiek op zijn beleid. . De CIA begon samen met de Britse geheime dienst plannen te maken om de binnenlandse oppositie te steunen. Een eerste coup- poging mislukte, maar er ontstond chaos en tenslotte werd Mossadeq afgezet en veroordeeld. Dit was door eigen oppositie gebeurd. Dat dit het werk van de CIA was, noemt hij daarom een 'mythe', . . In het volgende nr van FA noemt een andere deskundige Takyehs geschiedenis 'highly selective'. Hij negeerde een intern rapport waarin de CIA claimde een doorslaggevende rol bij de 'coup' te hebben gespeeld en een , dat stelt dat de coup was uitgevoerd onder leiding van de CIA als een 'Act of US foreign policy'. In een repliek geeft Takeyh toe, dat de CIA de hand had in een eerste, mislukte coup, maar dat de tweede het werk van Iran zelf was.
Chili. Ook in dit artikel, geschreven door J. Devine, een ex-medewerker van de CIA die actief bij deze zaak betrokken was, wordt benadrukt, dat de militaire coup tegen Allende in 1973 het werk was van de binnenlandse oppositie. Maar in 1970 had Nixon de CIA wel opdracht gegeven een 'preventieve coup' tegen Allende voor te bereiden! Toen een poging van Chileense militairen faalde, veranderde de CIA van tactiek, maar bleef Allendes vijanden op tal van wijzen steunen. In 1973 bleek Pinochet het alleen af te kunnen. Maar Devine geeft toe, dat Washington de coup toejuichte als een Koude Oorlog-overwinning van de USA. Ook op deze voorstelling ven zaken kwam een repliek, waarin getoond werd dat Nixon en Kissinger zich veel actiever met Chili's binnenlandse zaken hebben bezig gehouden.
Bangladesh. In 1971 braken in Oost Pakistan onlusten uit als protest tegen de verwaarlozing van dit gebied door de centrale (West Pakistan) regering van generaal Yahya. Deze reageerde met een systematische moord op 200.000 weerloze burgers, waarna 6 miljoen naar India vluchtten. India kwam ze te hulp en versloeg West Pakistan, waardoor Oost Pakistan als Bangladesh onafhankelijk werd. In dit conflict steunde de USA zijn 'koude oorlogbondgenoot' (West) Pakistan. Nixon had sympathie voor Yahya en een hekel aan India's premier Indira Gandhi, die hij verdacht van communistische sympathie. Dit blijkt uit vrijgegeven conversaties met zijn adviseur Kissinger. . Tijdens dit bloedbad protesteerde het Amerikaanse consulaat in Dhaka met een telegram tegen de politiek van het State Department. Maar Nixon bleef Pakistan steunen bij het conflict met India. Hij vroeg aan China, troepen langs de grens te sturen, stuurde straaljagers naar Pakistan en de US Navy naar de golf van Bengalen.
De Congo. Toen deze voormalige Belgische kolonie onafhankelijk werd, waren de USA en de Sovjet Unie (SU) geïnteresseerd in het mineraal- rijke gebied Katanga. De charismatische president Lumumba begon de voormalige kolonialisten te terroriseren. België trachtte Katanga opnieuw te bezetten, waarop Lumumba de SU om hulp vroeg. De USA zette toen de CIA in en steunde zijn prowesterse opponent Mobutu, een van de meest corrupte leiders. De CIA hielp hem bij de val en latere moord op Lumumba. . . Sindsdien zijn nieuwe gegevens over de politiek van het State Department over de Congo publiek geworden. Hoewel de communistische dreiging in de 60er jaren heel zwak was, ondernam de CIA een van haar grootste paramilitaire acties, die ruim 100 miljoen $ kostten, de vliegtuigen en andere steun van het Pentagon niet meegerekend. Die actie was uitsluitend politiek gemotiveerd. . Het FA artikel beschrijft uitgebreid hoe het hoofd van die CIA operaties, Devlin, de corrupte Mobutu kliek door dik en dun steunde en Washington misleidde. Dit was uitzonderlijk voor een geheime operatie die de gezamenlijke steun had van Buitenlandse Zaken en de Nationale Veiligheidsraad. Devlin organiseerde ook een korps blanke huurlingen die naar schatting 100.000 rebellen en burgers om het leven bracht. De CIA wist de publicatie van het rapport 10 jaar op te houden en veel relevante informatie er uit te verwijderen. . FA concludeert dat de USA en onrechte trachtte de koude oorlog ervaringen toe te passen in Afrika, waar de omstandigheden volkomen anders waren. Lumumba was, ondanks zijn onervarenheid en gebreken, de beste hoop voor een succesvolle ontwikkeling in de Congo. Hij zou een betere bondgenoot van de USA zou zijn geweest.
Commentaar Evert: Foreign Affairs laat zien, dat de CIA in twee gevallen de verkeerde patij steunde, met catastrofale gevolgen: In Bangladesh met steun van president Nixon, maar in de Congo door de regering te misleiden, een extreem voorbeeld hoe deze dienst een eigen, onafhankelijke koers kan volgen. In de beide andere voorbeelden trachten de schrijvers te laten zien, dat 'linkse' regeringen door binnenlandse krachten ten val zijn gebracht. Maar bij lezing wordt vooral duidelijk, hoe Amerikaanse regeringen door middel van de CIA overal ter wereld in het binnenland van landen ingreep om de politiek naar hun hand te zetten.
* 'Mon témoignage sur la torture' was de ondertitel van het boek, waarin het voormalige hoofd van de Franse geheime dienst in Algerije martelen en verdwijningen verdedigt. Hij stelt daarin, dat de politici en ministers van zijn acties op de hoogte waren. Hij werd verguisd en zijn onderscheidingen ontnomen. Bush c.s. waren eerlijker: zij keurden marteling expliciet goed.
** 'The nazi's next door' vat recente gegevens samen over het gebruik van de CIA van Duitse oorlogsmisdadigers door de CIA na WO-2. De 1600 Duitse wetenschappers die naar de USA werden gehaald om de oorlogsindustrie te helpen, wisten wel degelijk van de Nazi gruwelen. Een hunner, Soobzokov, had in de Kaukasus tienduizenden Joden laten executeren. Een proces tegen hem werd onder druk van de CIA afgelast. Von Bolschwing, een naaste medewerker van Eichmann, werd door de CIA naar N,York gehaald toen het hem in Wenen te heet onder de voeten werd.
*** J Perkins: Confessions of an Economic Hit Man (2004)
**** Foreign Affairs vol 93 nr4 (Juli 2014).Dit tijdschrift geeft opmerkelijk onpartijdige artikelen met vaak repliek en dupliek. Zo is de USA gelukkig ook!
Evert Mees, Jan 2015


 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu