'De' Nederlander bestaat niet - EDM-2013

Ga naar de inhoud

Hoofdmenu:

'De' Nederlander bestaat niet

Colums

10 Mei 1940.  Duitsland valt ons land verraderlijk binnen en wint, mede dank zij succesvolle terreur, binnen enkele dagen. Ik heb mij nog nooit zo ‘Nederlands ‘ gevoeld. Kort daarop verscheen het boek van Jan den Hartog: ‘Hollands Glorie’. Het had niets met politiek of oorlog te maken, maar het werd, al was het alleen om de titel, een bestseller. Het beschreef een typisch Nederlandse geschiedenis, maar was bovenal een aanklacht tegen een asociaal bedrijf, dat letterlijk over lijken ging. Later schreef hij ‘The Hospital’. Dat verhaalt zijn ervaring, als vrijwillig verpleger (!), in een Amerikaans ziekenhuis. Het is een niet minder felle veroordeling van een onmenselijk, maar ook nog hypocriet systeem.

  Schreef hij in het Engels? Ja, want den Hartog had de buik vol van zijn eigen land. Hij kon daar niet trots zijn, evenmin als ik trots kan zijn op het land van Rita. Toch vind ik den Hartog een voorbeeld van een echte Nederlander, althans zoals ik die graag zie. Inderdaad, ieder heeft een eigen ideaalbeeld voor ogen, en identificeert zich daar graag mee. Identiteit, daar gaat het om.

  Het was een uitstekend idee van onze regering, om prinses Maxima een toespraak te laten houden bij de aanbieding van het rapport over de Nederlandse identiteit. Zij deed precies wat van haar verwacht mag worden: een relativerende, geestige, prikkelende stelling poneren om de discussie op gang te brengen. Want daar ging het toch om, anders was zo’n rapport niet nodig. Mogen we de bekrompen, humorloze reacties van onze politici ook typisch Nederlands noemen? Of dat wij ons zelf wel iets beter dan de rest van de wereld?. Ik leid dat af uit ons nationale kenteken, het opgestoken vingertje. (Wie lacht daar?  Ik heb het over de wijsvinger).    
Gelukkig niet, want er bestaat geen ‘typisch’ Nederlands gedragspatroon.

    Toch is het niet moeilijk, Nederlandse kenmerken aan te wijzen. Generaliseren is aantrekkelijk en kan ook nog mooi dienen om onze ideeën kracht bij te zetten. Levert ook leuke grapjes op: ‘Komt een Duitser, een Engelsman…. ‘,.enzovoort.
Identiteit, daar kan een mens niet zonder. Het is moeilijk te accepteren, dat je een nietig deeltje bent van die miljarden massa. Vandaar het fanatisme van de voetbalsupporters voor ‘hun’ club. Er straalt iets van die ‘helden’ op hen af. Je één weten met een massa. Wie ervoer nooit dat gevoel?  Trots zijn op je voorouders, je ‘grote broer’, op wat jouw land gepresteerd heeft, ook al heb je daar zelf part nog deel aan. Dat is het wezen van nationalisme, dat in zijn ultieme, fascistische vorm betekent dat ‘de natie’ oneindig veel meer is dan de som van de leden, iets bovennatuurlijks. Niet toevallig, dat juist rechtse politici zo graag ‘de’ Nederlander willen zien, dat versterkt het ‘wij-zij-denken’.

Laat ieder dus maar ‘zijn/haar’ Nederlander koesteren, wij zullen er met zijn allen wel niet beter, maar hopelijk ook niet slechter van
worden.          

 
Terug naar de inhoud | Terug naar het hoofdmenu